Oud-wethouder Hans Groen in 't Wout was in 2001 al op de hoogte van de problemen aan de Koningin Julianabrug. Na inspectie werd de algehele toestand van de brug als 'slecht' gekwalificeerd.
De onderzoekers nemen het de gemeente Alphen kwalijk dat er niet tijdig is gereageerd op de bevindingen uit de diverse inspectierapporten van de Alphense oeververbinding.
De belangrijkste aanbeveling van het rapport elf jaar geleden, uitgegeven door Infrascan/Hollandia, was toen om op korte termijn een noodreparatie aan de oeververbinding uit te voeren. Na het herstel zou het staal aan de brug nog maximaal vijf jaar mee kunnen. De gemeente Alphen heeft aannemer Grimbergen om een contra-expertise gevraagd. Die concludeerde dat de brug na de reparaties en met goed onderhoud, niet vijf jaar mee zou kunnen maar twintig tot 25 jaar.
'Grimbergen niet had mogen zeggen dat de Koningin Julianabrug 25 jaar mee kan. Op het punt van de onderkant van de hoofddraaipunten had Grimbergen een voorbehoud moeten maken', aldus het onderzoeksrapport dat donderdagavond in het stadhuis van Alphen werd gepresenteerd door twee onderzoekende professoren. Groen in 't Wout koos voor de goedkope oplossing van Grimbergen. Die kostte ongeveer één miljoen gulden terwijl voor de aanbevelingen van Hollandia drie miljoen gulden uitgetrokken moest worden.
Staal verkeerd gebruikt
Bij de reparatiewerkzaamheden in 2001 heeft Grimbergen cortenstaal gebruikt. Dat had het bedrijf nooit mogen doen, stellen de onderzoekende professoren: 'Cortenstaal is extra kwetsbaar als je het niet goed kan schoonmaken. Dat was het geval bij de Julianabrug.' Het ambtelijk apparaat was op de hoogte van de moeilijke toegankelijkheid van de onderkant van de draaipunten en had moeten checken of deze punten waren geïnspecteerd door Grimbergen. 'Het feit dat de onderkant niet bemeten was, had tot een correctie op de uitspraken van Grimbergen (een levensduur van 20 tot 25 jaar, red.) moeten leiden.
Tussen 2003 en 2010 gaf Hollandia, de firma die Grimbergen overnam, in een aantal rapporten aan dat het bewegingswerk van de Koningin Julianabrug slecht was. De gemeente Alphen deed echter weinig met de gebreken waarover Hollandia rapporteerde. 'Bovendien was de gemeente ervan bewust dat een gedeelte van het plaatveld onder de draaipunten niet zichtbaar was.' Op dit punt hebben de onderzoekers niet alleen kritiek op de gemeente Alphen, maar ook op Hollandia: 'Zij hadden meer druk moeten uitoefenen op Alphen om de gebreken te herstellen.'
Brandbrief aan gemeente
Hollandia stuurde de gemeente Alphen in april 2010, na een inspectie in maart, een brandbrief met daarin de conclusie dat zij al jaren had doorgegeven dat de stalen constructie -nabij de hoofddraaipunten- van de brug erg slecht waren, maar dat er niets aan gedaan werd. 'De brandbrief werd naar de onderhoudsmedewerker binnen de ambtelijke organisatie gestuurd en belandde niet bij het management; laat staan bij het bestuur.' De afdeling Stadsbeheer vroeg in het voorjaar van 2010 extra budget aan voor groot onderhoud, maar dat voorstel sneuvelde omdat de onderbouwing te summier zou zijn.
Nebest werd door de gemeente Alphen ingeschakeld om een second opinion uit te voeren en rapporteerde in juli van dat jaar dat de technische conditie van de staalconstructie zorgwekkend was. Nebest adviseerde nadrukkelijk om per direct aslastbeperkende maatregelen af te kondigen (geen vrachtverkeer meer over de brug) om de veiligheid te kunnen waarborgen. Er kwam zelfs een third opinion, uitgevoerd door Arcadis. Zij bevestigen de conclusies van Nebest, inclusief de aslastbeperkende maatregelen.
Daarna werd Hageman gevraagd om een fourth opinion. Zij vertelde toenmalig wethouder Hans Groen in 't Wout dat de toestand van de Julianabrug minder verontrustend was dan de eerder getrokken conclusies: 'De brug kan nog voor een beperkte tijd mee zonder aslastbeperkende maatregelen.' Dát advies volgde de CDA-politicus uiteindelijk op en besloot ook om het eerder genomen besluit (de brug eens in de veertien dagen te inspecteren, red.) niet uit te voeren. Een reden voor de merkwaardige keuze kan zijn dat de wethouder en zijn ambtenaren onvoldoende op de hoogte waren van de risico's. Onderzoeksrapport: 'Op de conclusies van adviesbureau Hageman viel veel af te dingen, maar haar rapport is wel doorslaggevend geweest om een directe aslastbeperking niet in te stellen. De gedachte dat de brug veilig zou kunnen blijven functioneren, mits de brug niet voor de scheepvaart zou worden gebruikt, is niet verantwoord geweest.'
Nieuwe wethouder handelde kordaat
In januari 2011 trad Groen in 't Wout terug als wethouder van Alphen. Dat had niets te maken met de Julianabrug, maar met de bestuurscrisis die op dat moment gaande was in Alphen. Hij werd enkele maanden later opgevolgd door Kees van Velzen. Het onderzoeksrapport concludeert dat in de tweede helft van 2011 het ambtelijk apparaat en het bestuur wél snel en adequaat reageerden op klachten over blijvende geluidshinder. Hollandia en de provincie Zuid-Holland hebben foto's gemaakt van de draaipunten. 'Het is onbegrijpelijk dat dit niet eerder is gebeurd.'
Ook Hageman wordt ernstig bekritiseerd. Zij hebben de situatie niet juist ingeschat. 'Van een ligger is op de foto's te zien dat lijf en schotten van de onderflens waren losgeroest. Het bezwijkingsgevaar was acuut', aldus de professoren. De onderzoekers nemen het Groen in 't Wout en zijn mede collegeleden kwalijk dat de onderhoudsgeschiedenis van de Julianabrug niet werd beheerd. De gemeente Alphen is over het algemeen heel nalatig geweest.
Op 3 november besloot Van Velzen, na aanhoudende geluidsklachten, om een extra inspectie uit te voeren. Dat gebeurde op 7 november. Daaruit bleek dat de brug niet langer voor wegverkeer gebruikt kan worden en dat de brug niet meer op- en neergehaald mag worden voor scheepvaartverkeer. Twee dagen later volgde de wethouder, na overleg met zijn ambtenaren, dat advies op. Eventuele schadeclaims die provincie Zuid-Holland, die eigenaar van de brug is, krijgt omdat de brug defect is, worden op Alphen verhaald.
Jan Mens